DüşünüYorum
Sanatın hakikatine dair
Kitaplar ve senaryo sayfaları

Senaryo Yazmak

Hikâye Kurmak Değil, İnsan Doğasını Çözmek.

Masamda yarım bırakılmış sayfalar vardır; kalabalık, gürültülü, bol olaylı sayfalar. Hepsinde aynı hastalığı teşhis ettim sonunda: Bir şeyler oluyor ama hikâye yok. Çünkü sayfayı dolduran şey olay, sayfayı yaşatan şey çatışmadır. Çatışma yoksa sahne vardır ama hikâye yoktur; en kalabalık sahnenin bomboş, en sessiz sahnenin dopdolu olabilmesi bundandır. Senaryo yazmak, bir karakterin ne istediğini, neden isteyemediğini ve neye rağmen istediğini anlama işidir.

İyi senaryoda karakterin dış dünyada yaşadığı sorun, iç dünyasındaki eksikle bağlantılıdır. Bir insan para kazanmak isteyebilir ama asıl ihtiyacı değer görmek olabilir. Bir karakter intikam peşinde koşabilir ama asıl meselesi yas tutamamaktır. Seyirciyi yakalayan şey olayın büyüklüğü değil, duygunun hakikatidir.

Çehov'un meşhur tüfeği vardır: Birinci perdede duvarda bir tüfek asılıysa, üçüncü perdede patlamalıdır. Bu, teknik bir kural gibi anlatılır ama bence asıl söylediği şudur: Hikâyede hiçbir şey boşuna durmaz; her ayrıntı verilmiş bir sözdür ve verilen söz tutulur. Hayatta da öyle değil midir? Bugün duvara astığımız öfkeler, ertelediğimiz kararlar bir gün mutlaka patlar. Senaryo yazmak, insan hayatındaki bu tüfekleri görme talimidir.

Bu yüzden iyi senarist önce insanı gözlemler. İnsan ne zaman yalan söyler, ne zaman susar, ne zaman kaçar, ne zaman kendini ele verir; bunları bilmeden güçlü sahne yazılamaz. Senaryo masada yazılır ama malzemesi hayattan toplanır. İnsan doğasını anlamayan kişi olay kurabilir, fakat ruh kuramaz.

Pratik yöntem şudur: Her karakter için üç soru sorun. “Ne istiyor?” “Neden şimdi istiyor?” “Bunu elde edemezse ne kaybeder?” Bu üç soruya güçlü cevap verilemiyorsa hikâye henüz doğmamıştır. Ben kendi yazdıklarımda da önce bu üç soruya dönerim; cevap zayıfsa sayfa ne kadar dolu olursa olsun hikâye boştur. Çünkü iyi senaryo, seyirciye “sonra ne olacak?” dedirtirken aynı anda “ben olsam ne yapardım?” sorusunu sordurur. Ez cümle: Senaryo kâğıda yazılır ama insandan okunur.

Ediz KentkuranEdiz KentkuranKalemden Kelama3 Mayıs 2026