HUKUK MAKALELERİ
Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı)Notere veya Sulh Hukuk Mahkemesine Başvuru
Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı): Notere veya Sulh Hukuk Mahkemesine Başvuru
TMK m.598 kapsamında mirasçıların belgelenmesi
Mirasçılık belgesi nasıl alınır, noter mi mahkeme mi tercih edilmeli? Veraset ilamı için gerekli belgeler ve süreler.
Mirasçılık belgesi (eski adıyla veraset ilamı), bir kişinin mirasçısı olduğunu resmî olarak gösteren belgedir. Bankadaki paranın çekilmesi, tapu intikali, araç tescili ve vergi işlemleri gibi terekeye ilişkin birçok işlemde bu belge aranır.
Hukuki Dayanak ve Yetkili Merciler
TMK m.598, mirasçılık sıfatını gösteren belgenin sulh mahkemesi veya noterlikçe verilmesini düzenler. Noterlerin yetkisi 6217 sayılı Kanunla getirilen Noterlik Kanunu m.71/A–71/B hükümleri ve ilgili yönetmelikle birlikte değerlendirilir. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına belge verilmesinde TMK m.598/2'nin özel usulü gözetilir.
Mirasçı, başvurusunu kural olarak istediği notere ya da Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yapabilir. Ancak yabancılık unsuru bulunan, mirasçılık ilişkisinin tartışmalı olduğu veya nüfus kayıtlarından mirasçılık net olarak çıkarılamayan hallerde noter başvuruyu reddederek dosyayı Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yönlendirir.
Noter Başvurusu
Noterden veraset ilamı almak isteyen mirasçının kimlik belgesi, ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği ile başvurması yeterlidir. Notere başvuru, çoğunlukla aynı gün ya da birkaç gün içinde belgenin düzenlenmesiyle sonuçlanır. Harç ve noter ücretleri tarifeye göre alınır.
Noter, verilerini Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün MERNİS ve KPS sistemleri üzerinden doğrular. Bu nedenle nüfus kayıtlarının güncel ve hatasız olması, sürecin sorunsuz işlemesinde belirleyicidir.
Mahkeme Başvurusu ve İptal Davası
Vasiyetname mevcudiyeti, evlat edinme, soybağı uyuşmazlığı veya yabancı uyruklu murisin terekesi söz konusuysa Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvuru yapılır. Mahkeme nüfus kayıtları, vasiyetname kayıtları ve gerekirse tanık beyanları ile araştırma yaparak belgeyi düzenler.
Mirasçılık belgesinin gerçeği yansıtmadığı hallerde, hak sahibi olduğunu iddia eden kişi her zaman 'mirasçılık belgesinin iptali davası' açabilir (TMK m.598/3). Bu dava süreye bağlı değildir.
Belge kesin hüküm niteliği taşımaz; soybağı, evlatlık veya vasiyetnameye ilişkin çekişme varsa ayrıca dava açılması gerekebilir.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Miras uyuşmazlıklarında ilk adım mirasçılık durumunun, tereke kapsamının ve varsa ölüme bağlı tasarrufların netleştirilmesidir. Nüfus kayıtları, veraset ilamı, tapu kayıtları, banka yazıları, vasiyetname açılış tutanakları ve murisin sağlığındaki devir işlemleri birlikte incelenmelidir.
Tenkis, muris muvazaası, mirasın reddi, vasiyetnamenin iptali ve mirastan feragat gibi konularda süreler ve dava türleri birbirinden farklıdır. Öğrenme tarihi, mirasın açılması, vasiyetnamenin açılması ve ret beyanı gibi tarihlerin doğru saptanması hak kaybını önler.
Aile içi işlemler çoğu zaman yazılı belgeye dayanmadan yürüdüğü için banka dekontları, tapu bedelleri, murisin ekonomik ihtiyacı, tanık anlatımları ve fiili kullanım biçimi özel önem taşır. Delil hazırlığı ne kadar erken yapılırsa uyuşmazlığın hukuki çerçevesi o kadar sağlıklı kurulabilir.
İlgili Maddeler
- TMK m.495Yasal mirasçılar (altsoy)Madde 495- Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar. Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 12 Mayıs 2026
- TMK m.598Mirasçılık belgesiMadde 598- Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 12 Mayıs 2026
- Noterlik Kanunu m.71/ANoterlerin mirasçılık belgesi düzenleme yetkisiMadde 71/A – (Ek: 31/3/2011-6217/14 md.) Aşağıda belirtilen işlemler noterler tarafından da yapılabilir: a) Terk eden eşin ortak konuta davet edilmesi. b) Mirasçılık belgesi verilmesi. Uygulanacak usul: Madde 71/B – (Ek: 31/3/2011-6217/14 md.) Noterler, ilgilinin yazılı veya sözlü başvurusu üzerine, talep edilen işlemle ilgili bir tutanak düzenler. İşlemler yapılırken, o işlemlerle ilgili özel kanunlarındaki usuller de gözetilir. Talebin konusu bir belge düzenlenmesini gerektiriyorsa noter, ilgilisine bu belgeyi de düzenleyerek verir. Noterler, bu Kanunun 71/A maddesinde belirtilen işlemleri bizzat yaparlar. Ancak, noterlik dairesinde imza yetkisi verilmiş hukuk fakültesi mezunu görevli veya noter stajyeri mevcut ise bu işlemler onun tarafından da yapılabilir. Mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının mirasçılık belgesi verilmesi konusunda yeterli olmaması veya mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda, mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez. Bu Kanunun 71/A maddesinde yer alan işlemlere ilişkin taleplerde noterler tarafından alınacak ücret Noterlik Ücret Tarifesinde ayrıca gösterilir. Bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar değerli kâğıt bedellerinden istisnadır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Adalet Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. İtiraz: Madde 71/C – (Ek: 31/3/2011-6217/14 md.) Noterlerin verdikleri mirasçılık belgesi hakkında, menfaati ihlal edilenler tarafından sulh hukuk mahkemesine itirazda bulunulabilir. Sulh hukuk mahkemesi, itiraz üzerinde verdiği kararın bir örneğini ilgili notere ve Türkiye Noterler Birliğine bildirir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 12 Mayıs 2026
- TMK m.589Mirasın açılması ve koruma önlemleriMadde 589- Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re'sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır. Bu önlemler, özellikle kanunda belirtilen hâllerde terekede bulunan mal ve hakların yazımına, terekenin mühürlenmesine, terekenin resmen yönetilmesine ve vasiyetnamelerin açılmasına ilişkindir. Önlemlerle ilgili giderler, ileride terekeden alınmak üzere, başvuran kişi tarafından; önleme hâkimin re'sen karar verdiği hâllerde Devlet tarafından karşılanır. Mirasbırakan, yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüş ise, o yerin sulh hâkimi bu ölümü yerleşim yeri sulh hâkimine gecikmeksizin bildirir ve mirasbırakanın ölüm yerinde bulunan mallarının korunması için gerekli önlemleri alarak bununla ilgili dosyayı ve varsa vasiyetnameyi yerleşim yeri sulh hâkimine gönderir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 12 Mayıs 2026
- HMK m.4Sulh Hukuk Mahkemesi'nin göreviMADDE 4- (1) Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; a) Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları, b) Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları, c) Taşınır ve taşınmaz mallarda, sadece zilyetliğin korunmasına yönelik olan davaları, ç) Bu Kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya sulh hukuk hâkimini görevlendirdiği davaları, görürler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 12 Mayıs 2026
Madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.
Sonuç
Basit hallerde noter başvurusu çok daha hızlı ve düşük maliyetlidir. Vasiyet, soybağı veya yabancılık unsuru söz konusu olduğunda doğrudan mahkemeye başvurmak, sürecin daha sağlıklı yürümesini sağlar.
Bu yazının güncel kaynak sürümü: Kentkuran Hukuk ve Arabuluculuk.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Sorularınız ve görüşleriniz için bana yazabilirsiniz.
© 2026 Ediz Kentkuran. Bu makalenin özgün anlatımı, seçimi, başlıklandırması ve düzeni, sahibinin hususiyetini taşıdığı ölçüde 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. FSEK m.31 kapsamındaki mevzuat ve yargı kararları ile kanunen serbestçe kullanılabilen diğer resmî içerikler, kendi hukuki statüleri ölçüsünde bu bildirimin dışındadır. Kanunun izin verdiği iktibas ve diğer serbest kullanım hâlleri saklıdır. Bunlar dışında makalenin tamamının veya sahibinin hususiyetini taşıyan bölümlerinin çoğaltılması, işlenmesi, yeniden yayımlanması, veri tabanına eklenmesi veya çevrim içi ortamlarda umuma iletilmesi önceden yazılı izne tabidir. İlim eserlerindeki iktibaslarda FSEK m.35 uyarınca kullanılan eserin ve eser sahibinin adı ile alıntının kaynağı belirtilmelidir; çevrim içi iktibaslarda ayrıca makale adı, yazar adı “Ediz Kentkuran”, kaynak site ve kalıcı bağlantı gösterilmelidir. Ticari kullanım, toplu veri aktarımı ve yapay zekâ/model eğitimi amacıyla kullanım için açık yazılı lisans alınmalıdır. İzin talepleri: info@edizkentkuran.com.
İletişim