Ocak ayında spor salonuna kayıt olmayı herkes bilir; şubatta oraya gitmeye devam etmeyi pek az kişi. Aynı salon, aynı aletler; bir ay arayla iki ayrı dünya. Ocakta sıra beklenen koşu bandı, şubatta bomboş. Kaybolan şey motivasyon değil bence. Ocakta herkes yeni bir davranış satın aldı ama kimse yeni bir kimlik giymedi. Davranış değişir gibi oldu; onu doğuran kimlik yerinden kımıldamadı bile.

Bir insan kendini nasıl tanımlıyorsa, zamanla öyle davranmaya başlar. “Ben dağınık biriyim” diyen biri düzen kurmakta zorlanır. “Ben disiplinli değilim” diyen biri disiplinli davransa bile bunu geçici bir istisna gibi görür. Kimlik, davranışın görünmeyen senaryosudur. Ve insan, kendi senaryosuna aykırı sahneyi uzun süre oynayamaz.

BJ Fogg'un davranış modeli, davranışın motivasyon, yapabilirlik ve tetikleyicinin aynı anda buluşmasıyla ortaya çıktığını söyler. Bu model bize şunu hatırlatır: Değişim yalnız istemekle olmaz; doğru ortam, kolay başlangıç ve tekrar gerekir. Londra'da yapılan bir araştırma da bir davranışın otomatikleşmesinin ortalama 66 gün sürdüğünü göstermiştir (Phillippa Lally, University College London, 2009). Yani ne 21 günlük mucizeler var ne de ömürlük mahkumiyetler; sabır isteyen bir inşaat var. Küçük davranışlar tekrarlandıkça insanın kendine dair kanıtları değişir. “Ben yapamıyorum” yerini yavaş yavaş “ben bunu yapan biriyim” cümlesine bırakır.

Ben bunu en çok kendi sabahlarımda gördüm. Moda sahilinde yürümek benim için bir “spor programı” olarak kalsaydı, çoktan bırakmıştım. Ne zaman ki o yürüyüş günümün açılışı oldu, yani kimliğimin bir parçası haline geldi, iradeyle taşınması gereken bir yük olmaktan çıktı. İnsan, kimliğine dönüşen davranışı savunmaz; yaşar.

Pratik olarak hedefinizi kimlik cümlesine çevirin. “Kitap okuyacağım” yerine “ben okuyan bir insanım” deyin. “Spor yapacağım” yerine “ben bedenine bakan bir insanım” deyin. Sonra bu kimliğe her gün küçük bir kanıt üretin; çünkü insan büyük sözlerle değil, tekrar eden küçük sadakatlerle dönüşür. Ez cümle: İnsan ne yapacağına değil, kim olacağına karar verdiğinde değişir. Peki siz bugün hangi kimliğinize kanıt ürettiniz?